Planten- of moerasfilter

Planten- of moerasfilter zijn graag geziene filters. En dat is eigenlijk niet verwonderlijk als je de voordelen op een rijtje zet! Maar toch moet er bij de aanleg ervan enkele dingen grondig in rekening gebracht worden wil het systeem zijn kracht ook op lange termijn bewijzen. In dit stuk gaan we dieper in op de werking en aanleg van dit soort filters, zodat u later niet voor verrassingen komt te staan!

Wat houd het in

Een planten- of moerasfilter is een kunstmatige moeraszone waar planten met hun wortels rechtstreeks in bepaalde substraten staan. Hierlangs stroomt het water, zodat de bacteriën en planten door voldoende voedselaanbod kunnen groeien met gevolg dat er een natuurlijke waterzuivering ontstaat. De planten die we gebruiken behoren tot de groep der helofyten, uit het Grieks vertaald: moerasplanten! Daarom dat dit filter ook wel helofytenfilter genoemd wordt, of in de volksmond: plantenfilter! Dit systeem wordt ook toegepast in de afvalwaterzuivering. Ook zwemvijvers worden op deze manier voorzien!

Hoe werkt het

Water is bekend als een goed oplosmiddel. Vervuilende stoffen lossen hier rechtstreeks (uitgescheiden door de kieuwen/nieren van de vissen) of onrechtstreeks (na afbraak door micro-organismen) in op om nadien via bacteriële omzetting (nitrificatie) stoffen. Hierbij moet je denken aan: aan het vrij geven van nitraten en fosfaten. Voor velen vijverliefhebbers zijn deze stoffen een bron van frustratie ivm dat men dan moet overgaan tot waterverversing. Want anders komt het tot algenbloei, en/of is de waterkwaliteit bijna niet meer onder controle te houden. In de natuur spreken we over een biologische kringloop omdat normaal de planten deze onderbrekende schakel invult door net die stoffen op zich te nemen en om te bouwen tot biomassa onder de vorm van bloemen, bladeren etc. Hoe harder een plant groeit, hoe meer het water wordt gezuiverd wordt. In de meeste vijvers staan eigenlijk te weinig planten om over een gesloten kringloop te kunnen spreken! Daarom is een moerasfilter niet verkeerd.. Er wordt een plaats voorzien waar moerasplanten met hun wortels geplaatst staan in substraten en voorzien worden met vijverwater. Dit samen met voedingsstoffen uit de vijver zorgt dan voor een verdere ombouw en verwijdering door bacteriën en mooie plantengroei. Aldus probeert men eutrofiëring van water te voorkomen te voorkomen!

Hoe zit het met de bacteriën...

De voorwaarden die een goede groei garanderen hangen voor een aardig groot deel af van de waterkwaliteit. Hier moet je denken aan de pH, hardheid en zuurstofgehalte. Zorg er dan ook voor dat deze in orde zijn! Daarnaast zullen de bacteriën in meerdere of mindere mate groeien of aanwezig zijn afhankelijk van de temperatuur en voedingsgehalte van het hen aangevoerde water.

4 belangrijke punten:

1. Waterkwaliteit: voldoende hard water en een pH van 7.5 à 8 hebben de voorkeur.

2. Voedingsgehalte: aan Voedingsstoffen voor de bacteriën in een plantenfilter is er eigenlijk weinig tot geen gebrek.

3. Watertemperatuur: Hoe hoger de watertemperatuur, hoe hoger de groei van bacteriën. En hoe kouder.... We moeten proberen in de winter dat er stroming is in dit onderdeel. Nog een voordeel is dat er constant een wak in het ijs blijft en door de circulatie krijgen schadelijke gassen geen kans in de vijver voor problemen te gaan zorgen. Let wel op de watertemperatuur, want onder de 3 graden, gaat het ten kosten van je vissen. Naast bacteriën, leven en vermeerderen een hoop andere micro-organismen zich dat in een razend tempo het slib optimaal gemetaboliseerd wordt naar levend weefsel.

4. Zorg dat de waterstroming goed is! Zorg ervoor dat het gehele plantenfilter wordt voorzien van vers water, anders krijgen we dode zones. Dus zorg voor een goede verdeling over het plantenfilter. Denk ook aan zo weinig mogelijk weerstand!

Planten

Om heel schuin door de bocht te gaan, planten zetten de ontlasting van o.a. vissen maar ook andere "dode" stoffen die min of meer in ontbinding zijn in de vijver om in hun eigen weefsel tijdens de groei. Hierdoor worden dus deze stoffen uit het water gehaald die zich anders zouden ophopen in het water waardoor we geregeld water moeten verversen. Naast de stoffen nitraat en fosfaat zullen planten voor hun groei mineralen, ammonia, nitrieten, ed. uit het water opnemen. Maar wat ook niet vergeten mag worden dat waterplanten kooldioxide (CO2) en zuurstof (O2) opnemen via de bladeren. De bovenwaterplanten doen dit grotendeels via de atmosfeer. Dus minder snel last van pH schommelingen! Indien dit goed gebeurt kan dit zonder UV-lamp!! Maar denk ook aan een plantenschema betreft de groei, zo heb je bv voorjaarsbloeier en najaarsbloeier. Dus zorg voor een goede afwisseling!

Waar moeten we nog meer aan denken betreft de planten

- Hoe sneller de plant groeit, hoe meer voedsel hij uit het water nodig heeft. Wat gunstig is betreft het verwijderen van schadelijke stoffen!

- Rechtstreeks plaatsen in het substraat! (de bedoeling is dat de planten hun voeding rechtstreeks uit het waterhalen).

- Zorg ervoor dat de planten niet te dicht op elkaar worden geplaatst.

- Overdrijf niet betreft het plaatsen van te veel verschillende soorten. (snel groeiende planten zullen dan immers de langzamere groeiers overwoekeren en verdringen).

- Denk aan de bloeitijd, zoals eerder gezegd is het mooier om op verschillende perioden kleur te brengen.

- Denk aan de hoogte die de planten kunnen aannemen. Dus geen lissen plaatsen voor de vergeet-mij-nietjes

Een reden om bv geen zuurstofplanten te gebruiken in een plantenfilter kan zijn dat het water te ondiep is waardoor de kans groot is dat er wat draadalgen komen groeien in het ondiepe water en die verstikken dan ook deze zuurstofproducenten. De hoeveelheid licht die ze ter beschikking krijgen is meestal te weinig omdat andere planten vaak de zon voor ze wegnemen.

© 2008 Koidream® (Disclaimer)