GH-Waarde

GH-waarde

De GH-waarde, of ook wel de totale hardheid, is het totaal van calcium en magnesiumzouten. Deze mineralen zijn nodig voor de planten die deze als voedingsstof verbruiken. Het beste worden deze stoffen opgenomen bij een GH-waarde van 12. De osmotische druk is dan optimaal om de mineralen op te laten nemen door de planten. Zoals reeds uitgelegd gaan deze mineralen ook een verbinding aan met de carbonaten (althans voor een gedeelte). Het is echter zo dat Carbonaten gevormd uit deze mineralen (Calcium en Magnesium) slechts zeer moeilijk oplosbaar blijven in water. Dit is dan ook de reden wanneer men het carbonaatgehalte te sterk verhoogt dat de GH-waarde daalt doordat het aanwezige Calcium en Magnesium in de vorm van carbonaten neerslaan. Dit proces kan tevens plaatsvinden door een sterke planten- en/of algengroei. Hierbij worden de bicarbonaten verbruikt waardoor de carbonaten uit Calcium en Magnesium neerslaan. Dit proces noemt men ook wel biogene ontkalking.

Een indeling ziet er als volgt uit :
0-4 ° DH zeer zacht
5-8 ° DH zacht
9-12 ° DH gemiddeld
13-20 ° DH hard
>20 ° DH zeer hard

Voor een vijver is een GH-waarde tussen de 8 en de 12 het mooiste.

Theoretische Gegevens

De GH-waarde is de hoeveelheid Calcium en Magnesium, die in het water opgelost zijn. Deze hoeveelheid kan in verschillende expressies worden aangegeven. De meest gebruikelijke is de Duitse Hardheid. 1 ºdGH en komt overeen met 10 mg Calciumoxide opgelost in 1 l water.

Biogene ontkalking

Doordat de planten gedurende de dag koolzuur uit het water opnemen, stijgt de pH-waarde. Uit Calciumhydrogencarbonaat, wat in water opgelost is, wordt dan Calciumcarbonaat gevormd en koolzuur ontwijkt uit het water. Calciumcarbonaat is niet oplosbaar in water en slaat op de bladeren van de planten neer. Dit proces wordt biogene ontkalking genoemd. Dit proces vindt meestal in hard water met enorme plantengroei plaats.

Hard water is niet ongezond

Hard water is volstrekt niet ongezond. Calcium en magnesium zijn geen giftige stoffen, maar mineralen die ieder mens en dier nodig heeft. Beide zijn belangrijk voor de opbouw van het bot of van de skeletopbouw van de lagere dieren. Het calciumgehalte (ook wel kalkgehalte) is een zeer belangrijke factor in de opbouw van waterchemie. Op de eerste plaats omdat calcium een deel van de GH-waarde vormt omdat het een mineraal nodig voor de groei van planten in aquaria en vijvers. In zeewater-aquaria is het Calcium bovendien een belangrijke factor voor de skeletopbouw van de lagere dieren.

Kalkgehalte

In sommige wateren is het gehalte aan bouwstoffen zo laag dat daardoor de groei van producent-organismen, zoals plantaardig plankton, wordt geremd. De belangrijkste bouwstof hierbij is kalk. Dit levert namelijk het koolzuur, waarmee planten organisch materiaal opbouwen (fotosynthese). Aangezien deze producenten een belangrijke schakel vormen in de voedselwebben, is er dan voor de volgende schakels in deze webben slechts weinig voedsel beschikbaar. Het uiteindelijke resultaat hiervan is dat ook de vissen een schaars voedselaanbod hebben. Kalkarme wateren kunnen daarom slechts een beperkt gewicht aan vis bevatten, welke vis dan meestal ook nog slecht groeit. Wat het kalkgehalte betreft is geen duidelijk rechtstreeks voorbeeld van een milieu-geschikheidsgrafiek te geven. Wel bestaat er natuurlijk een duidelijke relatie met het bedekkingpercentage waterplanten en vissoorten die van deze waterplanten afhankelijk zijn. Bovendien heeft het kalkgehalte invloed op de pH waarde van een water, en kan de pH waarde wel bepaalde beperkingen aan vissoorten opleggen.

Hard water, lastig water!!

Hard water kan echter wel lastig zijn. Bij onverwarmd hard water merk je daar nog niet zoveel van. Er ontstaat een kalkrandje in het glas als je het water daarin laat verdampen. Op de blaadjes van de planten kunnen kalkrestjes, witte vlekjes, achterblijven na het sproeien. Maar een hoog kalkgehalte in het drinkwater wordt hinderlijk bij verhitting. In de fluitketel ontstaat 'ketelsteen'. In feite ontstaat ketelsteen in alle apparaten die in aanraking komen met hard heet water, dus ook in de cv-installatie, de boiler, de geiser, de (af-) wasmachine, het koffiezetapparaat. Ook in de warmwatertoevoerleidingen, de warmwaterkranen en de douchekop ontstaat een vervelende kalkaanslag. Dat betekent, dat deze apparaten, leidingen en kranen vaker zullen moeten worden schoongemaakt of een kortere levensduur hebben. En de vissen kunnen er ook niet goed tegen als water te hard is, en ze kunnen zelf dood gaan!

Beter voor het milieu

Zachter water is ook beter voor het milieu. Verwarmingselementen met een kalkaanslag eromheen vragen veel meer energie dan schone elementen. En energie kost niet alleen geld, maar de opwekking ervan belast ook het milieu. Als het water zachter is, behoeft voor de was minder wasmiddel te worden gebruikt, zodat de belasting van het milieu met schadelijke stoffen (bleekmiddelen, ontharders) minder wordt.

Ontharden van water

De hardheid van het water dat wij leveren verschilt per woonkern. Dit komt doordat er drinkwater bereidt wordt vanuit verschillende grondwaterbronnen en per bron verschilt de hardheid van het water. In ons voorzieningsgebied ligt de hardheid tussen de 9 en 15°D. Ik zelf gebruik voor het ontharden van water gewoon azijn, want dit lost namelijk het calciumcarbonaat op! Dit is natuurlijk 1 manier, maar mijn voorkeur blijft toch om het water te verversen, maar dat komt omdat we hier in de regio zeer gunstig zitten!

Hoe kan je het water nog meer ontharden?

1. Koken, maar dan blijft er niet veel meer van de vissen over.
2. Stoffen toevoegen die CA2+ ionen binden (Natriumcarbonaat, zie ook onderdeel * Zout ).
3. Het gebruik van een ionenwisselaar.
Een ionenwisselaar bestaat uit korreltjes kunsthars, waaraan Na+ ionen zitten. Wanneer er hard water langs deze korreltjes loopt, worden de Ca2+ ionen uitgewisseld tegen Na+ ionen. (lees ook onderdeel * Zout ).