Eiwitafschuimer

Vaak kom je een biofilter tegen dat alleen maar 'spuitwater' oplevert. Een mooie zuurstofverrijker van het water, meer niet helaas!

Rol

De afschuimer haalt een groot aantal afvalstoffen uit het water, voordat deze bacterieel worden afgebroken. Dit zijn zweefstoffen, voedselresten, urine, uitwerpselen, uitscheiding van koralen e.d., rottingsgassen, kleurstoffen en afbraakproducten. Kortom: de eiwitten, aminozuren en ammoniak. De afschuimer voorkomt daarmee dat een aquarium na het voeren een piekbelasting van giftige afbraakstoffen krijgt. Hierdoor wordt het aquariummilieu veel gelijkmatiger belast. Met andere woorden: zo kan een stabieler evenwicht ontstaan. Een veel gehoorde misvatting is dat een eiwitafschuimer ook nitriet, nitraat en fosfaat verwijdert, is absoluut niet waar.

Grootte

De grootte van de afschuimer hangt af van het volume van de vijver. Men moet als vuistregel nemen dat de totale inhoud (bruto) eenmaal per uur door de afschuimer gaat. Meer is niet noodzakelijk en kan in bakken waarin geen wieren staan, zelfs gevaarlijk worden. Dit komt door de reactie met zuurstof. Hierdoor daalt de pH in het afgeschuimde water. Als we eenmaal per uur de inhoud van de vijver er doorheen pompen, komen wij op een totale afschuiming van 60% uit. Pas na 4,5 uur zitten wij op 99%. Echter bereiken we nooit meer dan 95%, doordat er ook andere oorzaken zijn die ook een gedeelte vasthouden. Voeren wij de capaciteit op tot tweemaal, dan komen wij tot een 'verversing' van 80% per uur. Deze laatste 20% levert m.i. meer nadeel dan voordeel op.

Opmerking

De gehele afbraak speelt zich ook niet in n uur tijd af, maar is een doorgaand proces. In mijn bak ontstaat in de afschuimer het meeste schuim 6 uur na het voeren en normaliseert zich na 18 uur.

Veel belangrijker is een goede afschuiming te verkrijgen. Dit kan alleen door een goede reactietijd. Deze tijd is nodig om de eiwitten door absorptie van de wand van de schuimbellen goed te kunnen opnemen. Proefondervindelijk is een groep fanatieke aquaristen erachter gekomen, dat de ideale reactiehoogte voor een afschuimer met uitstromers minimaal 1500 mm bedraagt. De buisdiameter hangt af van de hoeveelheid water, die hier doorheen stroomt:

tot   400 l/u = 110 mm
tot   600 l/u = 125 mm
tot 1200 l/u = 160 mm
tot 2400 l/u = 200 mm

Door een injector op de afschuimer te monteren kan men de reactiehoogte met 1/3 reduceren, dus tot minimaal 1000 mm. Dit kan, omdat de reactie geforceerd wordt door de injector. Als de injector goed is afgesteld, heb je er verder geen omkijken meer naar; nadeel is het geruis.

Met uitstromers zijn de nadelen: een duurdere luchtpomp, constant hoeveelheid lucht afstellen - omdat de uitstromers minder worden, iedere 6 weken uitstromers vervangen.

Plaatsing

De ideale opstelling van een afschuimer is achter de overstort. Het water heeft daar relatief de meeste afvalstoffen, omdat aan de oppervlakte van het water zich het meeste 'vuil' afzet. Hierachter plaatst men een extra schot, waarin een hoeveelheid water blijft staan. Hieruit pompen wij het 'vuile' water in de afschuimer, waarna het afgeschuimde water in de overstort verdwijnt en via het filter weer teruggaat de vijver in.


Wat als je geen schot kan zetten. Dit kan je oplossen door een zuigbuis in de vijver te plaatsen. Deze is via een hevelwerking aangesloten op een pomp. In de zuigbuis heb kan 4 cm onder het wateroppervlak een gat geboord i.v.m. het eventueel uitvallen van de hoofdpomp in het filtercompartiment. Als dan de pomp van de afschuimer blijft doordraaien, zuigt deze de vijver niet compleet leeg.

Opmerking

Laat het afgeschuimde water nooit rechtstreeks in de vijver lopen. Dit heeft tot gevolg dat zich overal zeer kleine luchtbelletjes aan planten kunnen gaan hechten met alle vervelende gevolgen van dien.

Knutselhoekje

Er zijn een hoop kant en klare goede afschuimers te koop. Maar er zelf 1 bouwen behoort ook tot de mogelijkheden natuurlijk.

Het maken van een afschuimer:

Figuur 1 is een doorsnede van een afschuimer met lindehouten uitstromers op basis van het tegenstroomprincipe.

figuur 1

Figuur 2 is dezelfde afschuimer, maar dan met injector i.p.v. uitstromers. De tekening moet u zo lezen dat de zijwand van figuur 2 in de linkerzijwand van figuur 1 valt.

figuur 2

Voor het maken van de werktekening ben ik uitgegaan van opstelling figuur 3. Een aquarium met een inhoud van 500 l. Maar u kunt de buisdiameter gemakkelijk zelf aanpassen aan uw eigen bak. De afschuimer is geheel opgetrokken uit pvc-materiaal. De tekening spreekt voor zich, alle maten zijn in millimeters, maar er zijn toch een paar tips.

Als u de schuimbeker maakt, dan eerst deksel no. 3, fig. 1, op deksel no. 2, fig. 1, lijmen, 24 uur laten drogen, dan hierdoor een gat boren 1 mm groter dan de diameter van de mof, meestal 56 mm. Hierin een mof lijmen, die afgezaagd is net onder de stuiknok. In deze mof kan de schuimbuis bevestigd worden. Die moet echter niet verlijmd worden, maar vastgezet met teflontape i.v.m. het schoonmaken van de schuimbeker. Een betere methode is om aan de onderkant van de schuimbuis een groef van ca 0,8 mm. te maken en hierom een rubberen ring te bevestigen (no. 16, fig. 1). Tip: de rubberring van een Eheimpomp.

figuur 3

Verder raad ik u aan om alle verbindingen van kogelkranen, tankdoorvoeren en de T-stukken 7, fig. 1, en 6, fig. 2, met teflontape vast te zetten. Als u een injector gaat plaatsen, hebben de injectorgaten (zie 6, fig. 2) waarschijnlijk ook nog een aanpassing in diameter nodig. Deze grootte is afhankelijk van de zwaarte van de pomp en de hoogte van de afschuimer. Bij mijn injector moest ik de gaten uitboren tot resp. Ø 12 en Ø 6,5 mm. Eerst een proefopstelling maken en de afschuimer een week laten draaien. Is alles naar wens, dan pas definitief verlijmen.

Als u de afschuimer geplaatst hebt, ga dan niet direct wonderen verwachten. De afschuimer is een hulpmiddel om tot een goed milieu te komen, meer niet. Het regelmatige onderhoud moet dan ook gewoon doorgaan. Hieronder versta ik eenmaal per 3 weken 20 % water verversen en tweemaal per week de filterwatten vervangen. Als u dan 1 jaar verder bent en terugkijkt, zult u tot de conclusie komen.

(Bron: NBAT)