Spring viraemia of carp virus

(SVCV)

Bij welke vissoorten

SVCV is een ziekteverwekkend virus ter grootte van 180 x 70 nm van allerlei karperachtigen: karper en KOl (Cyprinus carpio), zilverkarper (Aristichthys nobilis), kroeskarper (Carassius carassius), bighead karper (hybride van zilverkarper), graskarper (Ctenopharyngodon idella) en Europese meerval (Silurus glanis). Snoek (Esox ludus), blankvoorn (Rutilus rutilus) en gup (Lebistes reticulatus) bleken bij infectie-proeven ook vatbaar voor het virus. Goudvis (Carassius auratus) en regenboogforel (Oncorhynchus mykiss) bleken niet vatbaar voor SVCV. Goudvis kan het virus echter wel overdragen als vector op andere vis. Het virus heeft dus een vrij breed gastheer-spectrum, waarbij karpers tot 1 à 2 jaar het meest vatbaar zijn. SVCV komt zowel in Nederland als in de meer oostelijke landen voor, maar niet in het Verenigd Koninkrijk (VK). Men is daar als de dood voor SVCV, omdat ze net als wij een grote groep sport-karpervissers hebben en daarvoor veel karpers moeten importeren. Het VK heeft dan ook bij de EU een aparte regelgeving geregeld, op basis waarvan alle karperachtigen, die richting VK gaan gekeurd moeten worden op de afwezigheid van ziekteverschijnselen èn het SVCV. Het virus is overigens onschadelijk voor de mens.

Welke ziekteverschijnselen

SVCV veroorzaakt met name in het vroeg voorjaar ziekte in buitenvijvers of open water, als de karpers na een koude winter flink zijn ingeteerd op hun reserve en een verminderde weerstand hebben. De ziekte wordt daarom voorjaarsviraemie van de karper genoemd. Als de watertemperatuur nog onder de 15-17° C is kan het virus toeslaan en een geleidelijk oplopende sterfte veroorzaken van 30%, afhankelijk van de omgevingsfactoren en de conditie van de vis. Boven de 20° C komen geen uitbraken voor. Men kan de sterfte remmen door de watertemperatuur te verhogen naar dat temperatuurgebied.
De ziekte vertoont de volgende mogelijke verschijnselen: Eerst zondert de karper zich af en vertoont donkerkleuring, dan ontstaan exophthalmus (uitpuilende ogen) een opgezette buik door veel buikvocht, puntbloedingen in de huid, kieuwen, inwendig vet, zwemblaas, andere inwendige organen en in de spieren, bloedarmoede, een wittige slijmdraad uit de anus, steeds slomer worden en uiteindelijk sterfte van de karper. Door de opgezette buik werd de ziekte vroeger ook wel "infectieuze buikwaterzucht"van de karper genoemd.

Hoe wordt de diagnose gesteld

SVCV is goed te isoleren op o.a. de Karper-papilloomepitheel (EPC)- ,de Fat Head Min-now (FHM)- en de Rainbow Trout Gonad (RTG-2)- cellijnen. Het virus veroorzaakt daarin sterke veranderingen. Na virusisolatie wordt de door het SVCV aangetaste cellijn naar de elektronenmicroscoop gestuurd voor onderzoek naar het uiterlijk van het virus. Indien er rhabdovirusdeeltjes worden gezien wordt het virus getypeerd met bijvoorbeeld konijnen-antilichamen tegen SVCV in een virusneutralisatietest of in een Immunoflurescentietest (lFT).

Overdracht van de infectie en preventie

De overdracht verloopt horizontaal, dat wil zeggen, via water, vis, netten, emmers, etc. van de ene naar de andere karper, met een incubatietijd van ca. 10-15 dagen bij 16-17° C voor er ziekteverschijnselen ontstaan zijn. Er dient dus steeds een goede hygiëne te worden betracht tussen units van kwekerijen, om het virus niet van de ene naar de andere unit over te dragen. Daarnaast gaat de overdracht tevens zeer zelden verticaal, dat wil zeggen van moedervis via besmette eitjes op de nakomelingen.

Is er een therapie

Er zijn geen chemische middelen tegen vis-virussen bekend. Wel kunnen er houderij-technische maatregelen worden getroffen. Om de sterfte te stoppen dient de watertemperatuur verhoogd te worden tot ca. 20°C. Uitroeiing van de ziekte door middel van drooglegging en desinfectie van de vijvers is een mogelijkheid. Aan een vaccin wordt hard gewerkt, maar dat is nog allemaal in de experimentele fase. De overlevende karper van een SVCV ziekteuitbraak heeft wel afweer tegen het virus opgebouwd. Men is dus hoopvol over een toekomstig commercieel te verkrijgen vaccin. Advies: Koop SVCV-vrije pootvis met gezondheidscertificaat aan.

Bron: Olga Haenen (CIDC - Lelystad)